Słownik Pojęć

A

ADA

Nazwa nominału używanego w blockchainie cardano. Nazwa pochodzi od imienia angielskiej matematyczne i pisarki: Ady Lovelace.

 

1 ada = 1,000,000 lovelace  

Adres (ang. Address)

Adres to swoisty numer konta bankowego. Zawiera informacje o właścicielu ady, wyjściu transakcji, typie sieci oraz aktualnych preferencji delegacji.

B

Basho

Czwarta faza rozwoju cardano. Faza ta wprowadza ulepszenia w zakresie wydajności. Nazwana na cześć Matsuo Basho najbardziej znanego poety okresu edo w Japonii.

Bft

Problem bizantyjskich generałów opisuje właściwość sieci, która jest odporna na niewłaściwe lub złośliwe działanie niektórych elementów sieci bez szkody dla jej ogólnego zdrowia. 

Blok (ang. Block)

 

Blok to pojemnik na rekordy związane z niedawnymi transakcjami. Każdy blok zawiera nie tylko zapis transakcji, ale również informacje o poprzednim bloku. Każdy nowy blok jest weryfikowany przez sieć i dodawany na koniec łańcucha.

Byron

 

Pierwsza faza sieci cardano. Nazwana na cześć brytyjskiego poety i polityka, lorda byron’a.

D

Dapp

Zdecentralizowana aplikacja (program) znany także pod nazwą inteligentny kontrakt (ang. Smart contract). Aplikacja typu dapp została spopularyzowana poprzez kryptowalute ethereum ale może być aktualnie zastosowana w wielu innych platformach blockchain.

Dedalus (ang. Daedalus)

Daedalus to oficjalny portfel cardano, który pozwala wysyłać, odbierać, przechowywać i delegować adę. Portfel daedalus zarządza pełną kopią Blockchainu cardano. Daedalus jest bardzo wygodnym narzędziem dla początkujących użytkowników ze względu na swój przyjazny interfejs.  

Delegacja (ang. Delegation)

 

Delegacja to operacja przypisania stawki (stake) powiązanej aktualnie z wartością przechowywanych w portfelu ada do puli (ang. Stake pool) w celu zdobycia nagród za uczestnictwo w protokole.

Dowód stawki (ang. Proof-of-stake)

Dowód stawku jest typem mechanizmu konsensusu, do której należy ustalanie zasad według których kolejne bloki dodawane są do łańcucha. Dowód stawki opiera się na ilości kryptowaluty która posiadają uczestnicy protokołu.

E

Epoka (ang. Epoch)

 

Epoka to odcinek czasu zdefiniowany jako liczba slotów. W blockchainie cardano epoka złożona jest z 432 000 slotów i trwa ok. 5 dni.

G

Goguen

Goguen to trzecia faza rozwoju blockchainu cardano. Wprowadza inteligentne kontrakty (ang. Smart contracts). Nazwa została wybrana aby uczcić amerykańskiego informatyka i profesora Josepha Goguen’a.

I

Interoperacyjność (ang. Interoperability)

 

Możliwość dostępu i dzielenia się informacjami pomiędzy różnymi sieciami blockchainu bez udziału pośredników.

K

Kapitał (ang. Asset)

 

Zbiór binarnych danych zawierających samoopisujące się, unikalnie identyfikowalne wraz z wartością.

Konsensus (ang. Consensus)

 

Proces w którym węzły sieci dochodzą do zgody na temat stanu oraz historii sieci. Kontrolowana Stawka (ang. Controlled stake) to całkowita ilość kryptowaluty która jest oddelegowana do puli (ang. Stake pool). Zawiera wkład własny właściciela puli oraz wartość kryptowaluty oddelegowanej przez delegatów. 

Koszt na Epokę (ang. Cost per epoch)

 

Opłata stała denominowana w ada, pobierana przez pulę (ang. Stake pool). Opłata jest odjęta od nagrody za wykucie bloku w poprzedniej epoce.

L

Lider slotu (ang. Slot leader)

Liderem slotu jest pula, która została wybrana by utworzyć blok w danym slocie. Wybór lidera slotu następuje na początku każdej epoki.

Lovelace

Najmniejsza jednostka używana blockchainie cardano. Nazwane na cześć angielskiej matematyczki i pisarki Ady lovelace.

 

1 lovelace = 0.000001 ada

M

Marlowe

 

Marlowe to język programowania specyficzny dla budowania inteligentnych kontraktów w sieci cardano.

Marża zysku (ang. Profit margin)

 

Znany również jako „podatek od puli”. Marżą zysku jest procent łącznej nagrody, którą operator pobiera już po odjęciu stałej opłaty, ale przed rozesłaniem nagród delegatom.

Miękki podział Łańcucha (ang. Soft fork)

 

Miękki podział łańcucha to aktualizacja kompatybilna wstecz, która dokonuje zmian w sposobie działania kryptowaluty. Zmiana ta nie tworzy konfliktu z istniejącymi zasadami blockchain’u.

N

Nagroda (ang. Reward)

Ilość ada zawartej w każdym nowym bloku, która jest wypłacana z puli i delegatów jako nagroda aktywnego uczestnictwa w sieci.

Nasycenie (ang. Saturation)

Punkt, w którym pula posiada więcej stawki niż idealna wysokość udziału (> 1%). Powoduje że nagrody otrzymane z wykuty blok zanikają.

O

Obft

 

Protokół ouroboros dla problemu bizantyjskich generałów.  

Ouroboros

Ouroboros to udowodniony naukowo protokół konsensusowy dowodu stawki. Blockchain Cardano  wykorzystuje ouroboros do zapewnienia działania delegacji, puli stawki i nagród.

P

Plutus

 

Kompletna platforma programowania zaprojektowana do pisania inteligentnych kontraktów za pomocą programowania funkcjonalnego. Plutus opiera się na języku haskell.

Protokół (ang. Protocol)

 

Metody wdrożone w sieci blockchain, które służą do osiągania konsensusu i weryfikacji transakcji. Cardano korzysta z protokołu ouroboros i jego wariantów w swojej sieci blockchain.

Prowizja (ang. Fee)

Każda transakcja posiada prowizję za jej wykonanie. Prowizje służą aby zapobiec atakom skierowanym przeciw sieci poprzez wprowadzenie dużego wolumenu transakcji który “zapchał” by sieć.

Pula Stawki (ang. Stake pool)

 

Węzeł sieciowy produkujący bloki. Obsługuje wspólną stawkę różnych posiadaczy jak gdyby należała do jednego właściciela.

R

Rozproszony Rejestr (ang. Ledger)

Rozproszona baza danych która działa w zdecentralizowany sposób w postaci węzłów rozlokowanych w licznych lokalizacjach.

S

Sekurytyzacja (ang. Securitization)

Tworzenie płynnych papierów wartościowych zabezpieczonych na aktywach puli.

Shelley

Druga faza rozwoju cardano. W fazie tej Cardano staje się zdecentralizowaną siecią. Faza nazwana została na cześć Percy Bysshe Shelley, który jest powszechnie uznawany za jednego największych poetów filozoficznych języka angielskiego.

Slot

 

Odcinek czasu w epoce. W epoce istnieją 432 000 sloty.

Skarbiec (ang. Treasury)

 

Część nagród ze wszystkich epok jest zamrożona i przechowywana w skarbcu. Rezerwy skarbów będą wykorzystane do finansowania przyszłego rozwoju sieci i jej ekosystemów. Obecny skarb przyjmuje dwadzieścia procent (20%) na epokę.

T

Tokenizacja (ang. Tokenization)

Reprezentacja aktywów jako cyfrowe żetony.

Tps

 

Transakcje na sekundę. Liczba transakcji jaką Blockchain może przetworzyć w sekundę.

Twardy podział łańcucha (ang. Hard fork)

Podział łańcucha, który jest na tyle istotny, że nie jest wstecznie kompatybilny ze wcześniejszym sposobem działania blockchainu. Przykładem podziału łańcucha to przejście z fazy byron do shelley w blockchainie Cardano

U

Utxo

Kwota kryptowaluty pozostawiona  w portfelu po wykonaniu transakcji.

W

Wydajność Puli (ang. Stake Pool Performance)

Miara wydajności puli stawki (ang. Stake pool)  wyrażona jako procent wykorzystanych okazji (slotów) do wykucia bloków przypisanych do puli. Na przykład, jeśli protokół przyznał danej puli cztery (4) sloty, ale wykuł tylko dwa (2) bloki „wydajność” tej puli wynosi pięćdziesiąt procent (50%).

Wyprodukowane bloki (ang. Produced blocks)

 

Liczba bloków, która pula wykuła w obecnej epoce.

V

Voltaire

Piąta faza rozwoju Cardano. W fazie tej Cardano wprowadza pojęcie skarbca i zdecentralizowanego zarządzanie siecią. Nazwa pochodzi od znanego francuskiego pisarza i  filozofa Voltaire’a

Y

Yoroi

Lekki portfel w oparciu o przeglądarkę internetową w postaci rozszerzeń przeglądarki chrome oraz firefox. Wspiera portfele sprzętowe. 

Z

Zachęta (ang. Incentive)

Sposób zachęcenia osób do uczestnictwa w systemie nagradzając ich zyskiem proporcjonalnych do ich inwestycji.

Ż

Żeton (ang. Token)

Aktywa zamienne lub niezamienne, które również mogą być używane jako jednostka płatnicza, nagroda lub zapis informacji.

Żeton bezpieczeństwa (ang. Security token)

 

Zasoby cyfrowe, które uzyskują wartość z aktywów zewnętrznych, którymi można handlować. Często reprezentuje akcje, obligacje lub inne aktywa dochodowe. Żetony bezpieczeństwa podlegają przepisom federalnymi i muszą być wydane odpowiednio.

Żeton niewymienny ( ang. Non-fungible token)

Unikalne aktywa cyfrowe z prawem własnościowym zarządzanym poprzez blockchain który może reprezentować takie aktywa jak karty kolekcjonerskie, sztuka cyfrową, bilety na wydarzenia kulturowe czy aktywa fizyczne. żetonu tego nie można podzielić na mniejsze części.

Żeton inwestycyjny (ang. Utility token)

 

Token wydawany w celu finansowania rozwoju projektu, który później może służyć do zakupu jego towarów lub usług.

Żeton wymienny (ang. Fungible token)

 

Pojęcie żetonu zamiennego oznacza cyfrowy kapitał który jest zaprojektowany w taki sposób że jego część lub całość ma taką samą wartość jak inny żeton. Dla przykładu: 1 ada przechowywana na portfelu użytkownika “a” posiada taką samą wartość jak 1 ada przechowywana na portfelu użytkownika “b”.